Mijn kind zit alleen maar op zijn telefoon

"Mijn kind zit echt alleen maar op die telefoon."

Het is waarschijnlijk een van de meest herkenbare frustraties van deze tijd. Je ziet je kind op de bank met een telefoon in de hand, aan tafel ligt hij ernaast en als je samen ergens naartoe gaat, gaan de oortjes in. Voor je gevoel is dat scherm er altijd en dus is het niet zo gek dat je op een gegeven moment vraagt hoe lang je kind daar nou eigenlijk al op zit.

Alleen zegt het feit dat je kind op een telefoon zit eigenlijk nog maar heel weinig over wat het aan het doen is.

Dat is best bijzonder als je het vergelijkt met hoe wij zelf zijn opgegroeid. Als wij muziek wilden luisteren, zetten we de radio aan of pakten we een cd. Wilde je een vriend spreken, dan belde je naar huis en moest je soms eerst langs zijn moeder of vader zien te komen. Voor foto's had je een fototoestel en als je met vrienden wilde afspreken, ging je naar buiten of ergens naartoe. Al die verschillende dingen zijn voor jongeren samengekomen in dat ene apparaat dat wij vervolgens vooral zien als: die telefoon.

Terwijl je kind op datzelfde scherm met vrienden kan praten, muziek kan luisteren, gamen, huiswerk maken, filmpjes kan kijken, iets kan maken of uren kan scrollen zonder eigenlijk nog te weten waar het naar kijkt. Er kan iets ontzettend leuks gebeuren in een groepsapp, maar er kan ook ruzie zijn of iemand kan zich buitengesloten voelen. Van de buitenkant ziet het er allemaal hetzelfde uit: je kind zit op zijn telefoon.

Misschien is daarom de vraag hoeveel tijd een kind op zijn telefoon zit niet altijd de beste vraag om mee te beginnen. Niet omdat schermtijd er niet toe doet of omdat je daar als ouder geen grenzen aan mag stellen, maar omdat je eerst wilt weten waar je eigenlijk naar kijkt.

Voor hen stopt contact niet als ze naar huis gaan

Dat is misschien wel een van de grootste verschillen met vroeger. Als wij na school naar huis gingen, waren we vaak ook echt even weg van onze vrienden. Natuurlijk hadden we op een gegeven moment MSN en later Hyves, maar er waren nog genoeg momenten waarop je simpelweg niet wist wat iedereen aan het doen was.

Voor jongeren loopt dat veel meer door elkaar. Ze zien elkaar op school en het gesprek gaat thuis verder in de groepsapp. Ze zitten ieder in hun eigen slaapkamer en zijn ondertussen samen aan het gamen. Als ze niet op een feestje zijn, kunnen ze via Snap, TikTok of Stories alsnog meekrijgen wat daar gebeurt. Soms bijna live.

Wij maken daardoor nog vrij makkelijk onderscheid tussen online en offline, terwijl dat voor jongeren veel minder twee aparte werelden zijn. Hun telefoon is niet alleen een scherm, maar ook een plek waar een deel van hun sociale leven zich afspeelt.

Als je daar zo naar kijkt, krijgt "leg die telefoon nou eens weg" soms ook een andere betekenis. Voor jou vraag je je kind om een scherm weg te leggen, terwijl je kind op dat moment misschien midden in een gesprek met vrienden zit. Dat betekent natuurlijk niet dat die telefoon nooit weg hoeft. Aan tafel kan nog steeds aan tafel zijn en slapen met een telefoon naast je hoofd hoeft ook niet ineens een goed idee te worden. Het helpt alleen als je weet wat je kind aan het onderbreken is voordat je bepaalt dat het moet stoppen.

Misschien eens niet beginnen met de schermtijd

Als je echt wilt weten wat er in die online wereld gebeurt, kun je daarom af en toe iets anders vragen dan: "Hoe lang zit je daar nou al op?"

Vraag eens wat je kind aan het kijken is of met wie het aan het praten is. Laat eens iets zien waar iedereen op school om moet lachen of vraag waarom die ene game zo leuk is. Niet iedere avond en zeker niet vijf vragen achter elkaar, want dan voelt interesse al snel als controle.

En misschien laat je kind vervolgens iets zien waarvan jij echt niet begrijpt waarom het grappig is. Dat is ook prima. Je hoeft niet ineens enthousiast mee te doen of te doen alsof je alle trends begrijpt. Je kunt ook gewoon zeggen: "Ik snap hier dus echt helemaal niks van, leg eens uit waarom dit leuk is."

Juist zo'n gesprek vertelt vaak veel meer dan alleen weten hoeveel uur iemand online is geweest. Je hoort waar je kind om lacht, wie belangrijk is, waar het zich mee bezighoudt en soms ook wat er speelt zonder dat je daar rechtstreeks naar hoeft te vragen.

Begrijpen is iets anders dan goedkeuren

Ik vind dat een belangrijk onderscheid, omdat interesse tonen soms wordt uitgelegd alsof je vervolgens alles maar moet accepteren.

Dat hoeft natuurlijk niet.

Je kunt begrijpen waarom een groepsapp belangrijk is en tegelijkertijd afspreken dat de telefoon 's nachts beneden blijft. Je kunt zien dat gamen voor je kind ook een manier is om met vrienden te zijn en nog steeds vinden dat drie uur genoeg is. En je kunt interesse tonen in Snapchat zonder zelf ooit te begrijpen waarom iemand de hele dag foto's van een plafond naar zijn vrienden stuurt.

Begrijpen wat iets voor je kind betekent, haalt je rol als ouder niet weg. Het geeft je alleen meer informatie voordat je een grens stelt.

En misschien zit daar wel het belangrijkste verschil. Als je alleen het scherm ziet, gaat het gesprek al snel over tijd, regels en wegleggen. Als je weet wat er op dat scherm gebeurt, kun je het ook hebben over vrienden, plezier, erbij horen, onzekerheid, creativiteit of iets waar je kind helemaal enthousiast van wordt.

De volgende keer dat je denkt "daar zit je weer met die telefoon", kun je daarom eens proberen om niet meteen te beginnen met hoe lang je kind er al op zit. Vraag gewoon eens wat er gebeurt en kijk een paar minuten mee.

Misschien vind je daarna nog steeds dat die telefoon weg moet. Dat kan.

Maar dan weet je in ieder geval iets meer over de wereld die je je kind vraagt om even uit te zetten.

Hoe goed ken jij de online wereld van je kind?

Weet je eigenlijk welke apps je kind het meest gebruikt, met wie het daar contact heeft en waarom bepaalde dingen online zo belangrijk zijn? Met de gratis Ouder Scan sta je daar in vijf korte vragen bij stil en krijg je direct een uitkomst met iets wat je zelf kunt proberen.

5 vragen. 2 minuten. Direct je uitkomst.

Wil je verder lezen over het verschil tussen de wereld waarin wij zijn opgegroeid en de wereld waarin kinderen nu opgroeien? In Offline Ouders, Online Kinderen staan herkenbare situaties, voorbeelden en praktische handvatten om daar thuis makkelijker over in gesprek te gaan.

Nu verkrijgbaar als e-book voor €11.